Türk-Arap İlişkileri ve Talas Savaşı
- Türkler ile Müslümanlar Hz. Ömer döneminde komşu oldu. Hz. Osman döneminde ilk savaş (Hazarlarla Belencer Savaşı) yaşandı.
- Emeviler Türgişlerle savaştı; Abbasiler döneminde ilişkiler dostluğa dönüştü ve Türkler kitleler hâlinde İslamiyet'i kabul etti.
- 751 Talas Savaşı'nda Türkler (Karluklar) Abbasilerin yanında Çin'e karşı savaştı. Sonuçları: Orta Asya Çin egemenliğinden kurtuldu, Türk-Arap dostluğu kuruldu, Türkistan'da İslamiyet yayıldı, kâğıt Çin dışında ilk kez Semerkant'ta üretildi.
İslamiyet'e Geçişi Kolaylaştıran Etmenler
- Her iki inançta tek tanrı ve ahiret inancının olması.
- Ahlak anlayışının benzerliği; İslam'daki cihat ile Türklerdeki cihan hâkimiyeti düşüncesinin örtüşmesi.
- Din adamlarının ayrıcalıklı sınıf olmaması, temizliğe önem verilmesi, Abbasilerin hoşgörü politikası ve Müslüman tüccarlarla etkileşim.
NOT: Abbasiler, Türklerin askerî gücünden yararlanmak için onları Samarra Ordugâhı ile Bizans sınırındaki Avasım şehirlerine yerleştirmiştir.
Karahanlılar (840–1212)
- Karluk, Yağma, Çiğil ve Tuhsi Türklerinin birleşmesiyle Batı Türkistan'da (Balasagun) kuruldu. Kurucusu Bilge Kül Kadir Han.
- Satuk Buğra Han döneminde İslamiyet kabul edildi (El-Mücahid, El-Gazi unvanları). Orta Asya'da kurulan ilk Müslüman Türk devletidir.
- Ebu Nasr Ahmet, Abbasi halifesince İslam hükümdarı tanınan ilk Karahanlı'dır. En parlak dönem Yusuf Kadir Han.
- 1042'de doğu-batı olarak ikiye ayrıldı. Doğu Karahanlılar Karahitaylarca, Batı Karahanlılar 1212'de Harzemşahlarca yıkıldı.
Karahanlıların Özellikleri
- Türk-İslam kültür ve mimarisinin temelini attılar; millî kimliklerini korudular (resmî dil Türkçe, Uygur alfabesi).
- İlk düzenli posta teşkilatı, ilk medreseler, Ribat adı verilen ilk kervansaraylar, Bimarhane adı verilen hastaneler.
- İlk burslu eğitim ve ilk Gulam (askerî köle) sistemi. İkili yönetim uygulandı.