Türk Devletleri
MÖ 220'den günümüze kronolojik sırayla tüm Türk devletleri
Büyük Hun Devleti
Bilinen ilk büyük Türk devleti. Çin'e karşı güçlü bir askerî güç oluşturdu. Mete Han döneminde en geniş sınırlarına ulaştı.
Önemli Olaylar
Mete Han'ın Büyük Hun Devletini kurması (MÖ 209), Çin Seddi'nin inşasına yol açılması, "Onlu sistem"in orduya uygulanması
Miras & Önemi
Türk askerî teşkilat anlayışının temeli; "onlu sistem"i miras bıraktı
Avrupa Hun Devleti
Attila liderliğinde Avrupa'yı derinden sarsan Türk devleti. Roma İmparatorluğu'nun zayıflamasında rol oynadı.
Önemli Olaylar
Attila'nın Batı ve Doğu Roma'ya seferleri, Catalaunum Savaşı (451), Attila'nın ölümünün ardından dağılma (453+)
Miras & Önemi
Kavimler Göçü'nü tetikleyerek Avrupa'nın şekillenmesine katkı sağladı
Göktürk Devleti (I. Köktürk)
Türk adıyla kurulan ilk devlet. Orhun Yazıtları bu devletin mirasını yansıtır. Türk tarihinin en önemli siyasî yapılarından biri.
Önemli Olaylar
Bumin Kağan'ın kurması (552), Batı ve Doğu olarak ikiye ayrılma, Çin egemenliğine girme (630)
Miras & Önemi
Türk adını kullanan ilk devlet; Orhun Yazıtları geleneğini başlattı
II. Göktürk (Kutluk) Devleti
Çin esaretinden kurtulan Türklerin yeniden bağımsızlık kazandığı dönem. Orhun Yazıtları bu dönemde dikildi.
Önemli Olaylar
Kutluk Kağan'ın bağımsızlığı kazanması, Orhun Yazıtları'nın dikilmesi (720'ler), Uygurlar tarafından yıkılması
Miras & Önemi
Orhun Yazıtları: Türkçenin ilk yazılı edebî eserleri
Uygur Kağanlığı
Türklerin Maniheizm diniyle tanıştığı ve yerleşik hayata geçmeye başladığı dönem. Sanat ve kültür alanında önemli gelişmeler yaşandı.
Önemli Olaylar
Göktürklerin yıkılması (745), Maniheizmin kabulü (762), Kırgızlar tarafından yıkılma (840)
Miras & Önemi
Uygur alfabesi; Türkçenin önemli yazılı eserleri; yerleşik Türk kültürü
Karahanlı Devleti
Türk boylarının İslam'ı kabul ettiği ilk devlet. Türk-İslam medeniyetinin öncüsü. Kutadgu Bilig ve Divan-ü Lügati't-Türk bu dönemde yazıldı.
Önemli Olaylar
Satuk Buğra Han'ın İslam'ı kabulü (940), Karahanlı-Samanî savaşları, Türkçe eserlerin yazılması, Selçukluların baskısı
Miras & Önemi
İlk Türk-İslam devleti; Türkçe klasiklerin kaleme alındığı dönem
Gazneli Devleti
İlk Türk-İslam sultanlığı. Hindistan'a düzenlenen seferlerle İslam'ın yayılmasına katkı sağladı. Firdevsi, Biruni gibi bilginlere ev sahipliği yaptı.
Önemli Olaylar
Alptegin'in kurması, Gazneli Mahmut'un Hindistan seferleri (17 sefer), Dandanakan Savaşı'nda Selçuklulara yenilme (1040)
Miras & Önemi
Hindistan'da İslam'ın yayılması; Türk-İslam kültürünün gelişimi
Büyük Selçuklu Devleti
Abbasi Halifeliğini Şii Büveyhoğullarından kurtararak Sünni İslam'ın hamisi oldu. Vezir Nizamülmülk ile dönemin en gelişmiş devlet yönetimini kurdu.
Önemli Olaylar
Tuğrul Bey'in Bağdat'a girişi (1055), Malazgirt Savaşı (1071), Nizamiye medreselerinin kurulması, Hasan Sabbah'ın haşhaşi hareketi
Miras & Önemi
Türklerin Anadolu'ya girişi; ikta sistemi; Nizamiye medreseleri geleneği
Anadolu Selçuklu Devleti
Türklerin Anadolu'yu yurt edinmesini sağlayan devlet. Konya merkezli bu devlet Moğol istilasına kadar güçlü kaldı. Mevlana Celaleddin Rumi bu dönemde yaşadı.
Önemli Olaylar
İznik'in başkent yapılması, I. Haçlı Seferi'ne yenilme, Miryakefalon Zaferi (1176), Moğol istilası (1243-Kösedağ)
Miras & Önemi
Anadolu'nun Türkleşmesi; kervansaray geleneği; Mevlevilik
Osmanlı Devleti / İmparatorluğu
Altı asır boyunca üç kıtaya hükmeden en uzun ömürlü Türk devleti. 36 padişah, 600 yıllık tarih. Dünya siyasetini şekillendirdi.
Önemli Olaylar
İstanbul'un fethi (1453), Mohaç Savaşı (1526), Halifeliğin kazanılması (1517), Tanzimat (1839), I. Meşrutiyet (1876), Cumhuriyetin ilanı (1923)
Miras & Önemi
600 yıllık hukuk, mimari ve kültür mirası; modern Türkiye'nin temeli
Türkiye Cumhuriyeti
Osmanlı İmparatorluğu'nun mirasçısı modern Türk devleti. Atatürk'ün önderliğinde gerçekleştirilen devrimlerle batılı, laik ve demokratik bir cumhuriyet kuruldu.
Önemli Olaylar
Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923), Harf inkılabı (1928), Lozan Antlaşması (1923), NATO üyeliği (1952), AB adaylığı (1999)
Miras & Önemi
Türk milletinin bağımsız, modern ve laik devlet deneyimi