Genel Çerçeve
Dağılma Dönemi, 1792 Yaş Antlaşması ile başlar, 1922 saltanatın kaldırılması ile sona erer ("En Uzun Yüzyıl"). Temel politika: Avrupalı devletler arası çıkar çatışmalarından faydalanarak ayakta kalmak. 1789 Fransız İhtilali ile yayılan milliyetçilik isyanları zirveye ulaşmıştır.
Sırp İsyanı (1804)
Fransız İhtilali ve Rus kışkırtmasıyla Kara Yorgi önderliğinde çıktı — Osmanlı'ya karşı ilk isyan eden ulus Sırplardır. Bükreş (1812) ile imtiyaz, Edirne (1829) ile özerklik, Berlin (1878) ile bağımsızlık elde ettiler.
Yunan İsyanı (1820–1821)
- Milliyetçilik, Rus kışkırtması, Filiki Eterya ve patrikhanenin çalışmalarıyla çıktı.
- II. Mahmut, Mısır valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'dan yardım istedi (Osmanlı'nın valisinden yardım istemesi otorite zayıflığının kanıtı).
- İngiltere-Fransa-Rusya 1827 Navarin'de Osmanlı donanmasını yaktı. 1829 Edirne Antlaşması ile Yunanistan bağımsız oldu.
NOT: Osmanlı Yunan İsyanı ile uğraşırken Fransa Cezayir'i işgal etti (1830) — Kuzey Afrika'da ilk işgal edilen toprak.
Mısır Sorunu (Kavalalı İsyanı, 1831–1833)
- Vaad edilen Mora yerine Şam valiliği isteği reddedilince Kavalalı isyan etti; ordularını Konya'da yenip Kütahya'ya kadar ilerledi.
- II. Mahmut Rusya'dan yardım istedi ("Denize düşen yılana sarılır"). 1833 Kütahya Antlaşması ile Kavalalı'ya Girit ve Şam valilikleri verildi.
- 1833 Hünkâr İskelesi Antlaşması (Rusya ile): Boğazlar ilk kez uluslararası sorun oldu; Osmanlı'nın Boğazlar üzerinde egemenlik haklarını tek başına kullandığı son antlaşmadır.
- 1838 Balta Limanı Ticaret Antlaşması (İngiltere): Osmanlı Avrupa'nın açık pazarı, yarı sömürge durumuna düştü.
Boğazlar Sorunu: 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi ile boğazlar ilk kez uluslararası statü kazandı (savaşta kapalı); Rusya Hünkâr İskelesi ayrıcalıklarını kaybetti. 1839'da Avrupa desteği için Tanzimat Fermanı ilan edildi.